Ana içeriğe atla

playpark

 

E-TİCARETİN DEVİ; JEFF BEZOS’UN AMAZON ÖYKÜSÜ

15.11.2018 - 10:37

Amazon; ilk kitap satışının henüz 4. yılında “Time” dergisi tarafından kurucusunu “Yılın Şahsiyeti” olarak seçtirebilecek ölçüde dev bir başarı hikayesi. Macera, bu efsanevi yükselişin mimarı Jeff Bezos’un 1994 baharında internet üzerinden ağ kullanımının bir önceki yıla göre 2 bin 300 kez arttığını fark etmesi ile başlıyor. Bezos bu sırada 30 yaşında, Wall Street’te bulunan bir finans kuruluşunda (D.E.Shaw & Co.) başkan yardımcısı olarak çalışıyor ki o yaşta hafife alınacak bir pozisyon değil. Ardından işinden istifa eden Bezos, kendi işini kurmak üzere Seaattle, Washington’a taşınıp, kiralık bir ev tutuyor ki, bu görkemli şirket birkaç ay sonra aynı evin garajında kurulacaktı. Kısıtlı kuruluş sermayesini ise ailesinin birikimlerinden ödünç alacaktı. Temmuz 1994’te “Cadabra” adı ile kurulan şirket, bu ismin telaffuzunda yanlış anlaşılmalar olabileceği gerekçesi ile kısa sürede “Amazon” adını tercih etti.
Öncelikle e-ticarete en uygun ürünleri saptamaya odaklandı ve bilgisayar yazılımı, donanımı, cd, video, kitap arasından başlangıç için en uygun olan sonuncusunu (kitap) seçti. Bu tercihinde dünyanın her köşesinde edebiyata olan ilgi, düşük fiyat ve çok fazla seçenek olması rol oynadı. Hazırlık döneminin ardından ilk satışını Haziran 1995’te yapacaktı. İlk ayın sonunda haftalık kitap satışı 20 bin ABD Dolarını aşarken, ABD’nin 50 eyaletine ve 45 ülkeye dağıtım yapıyordu. Başlangıçta her bir kitap satışında kısa bir zil/çan çalıyordu ki bu küçük ekibin motivasyonunun artmasına neden oluyordu. Tabi bu uygulama kısa sürede artan satışlara paralel olarak zilin kesintisiz şekilde çalmasının ardından iptal edilip güzel bir anı olarak kalacaktı. 
Aynı yıl içinde “Kleiner Perkins” firmasından bulduğu 8 Milyon Dolarlık fonu yatırım amaçlı kullandı, artık kitabın yanısıra, video oyunları, MP3, yazılım, elektronik, giysi, mobilya, oyuncak, gıda, mücevher vb satabilecekti. Söz konusu 8 milyonluk fonun getirisi tarihin en kârlı yatırımlarından biri olarak kayda geçecekti. Ancak bu ölçekte bir büyümeyi  özel fonlarla sürdürülebilir hale getirmenin zorluğu onu 1997 yılında şirketini halka açılmaya yöneltti. Halka arz fiyatı 18 Dolar olan Amazon hisseleri bu makalenin yazıldığı tarihte (27 Ekim 2018) bin 643 Dolara, şirketin değeri ise 4 Eylül 2018 günü 1 Trilyon Dolara ulaşacaktı. ABD Finans devi Wells Fargo’ya göre hisse değeri 12 ay içerisinde 2 bin 300 Dolar seviyesine gelecektir. Amazon artık gerek piyasa değeri, gerekse toplam satış hacmi açısından dünyanın en büyük alışveriş sitesi olmuştu. Halka arzı gerçekleştirdiği 1997’den 2004 yılına kadar hiç kâr payı dağıtmayan firma, Wall Street şirket değerleme uzmanlarının sektöre bakışını değiştirmelerine neden olmuştur. Gerçekten de Jeff Bezos, hep 5-10 yıllık hedeflere yönelmiş ve devamlı inovatif yatırımlar yapmıştır. “The Amazon Way” kitabının yazarı, John Rossman, Amazon’un kısa vadeli kâr yerine uzun vadeli inovasyonu ve müşterileri için en doğruyu yapmayı tercih ettiğini vurgulamaktadır.
Amazon yıllar içinde e-ticarete ek olarak fiziksel mağazacılıkta, özellikle gıda sektörüne yatırım yapmanın gereğini duymuş ve 2017 yılında ABD’nin üst segment gıda perakendecisi “Whole Food”u 13.4 Milyar dolar fiyatla alımını gerçekleştirmiştir. İçinde bulunduğumuz yılın ilk çeyreğinde ise 575 satış noktası  ile Hindistan’ın 4. büyük gıda perakendecisini Hintli ortağı ile birlikte satın aldı. Ortakların bu konudaki açıklaması sektörümüz için önemli bir vurgulama; “On line gıda perakendeciliği fiziksel mağaza olmadan düşünülemez, mağaza sayısının artması omni-channal stratejisini destekler”. Bezos ise fiziksel mağazacılıktaki amacını şöyle belirtiyor; “Eğer sunacağınız bir yenilik varsa fiziksel mağazacılıkla ilgileniriz, yoksa –biz de bu işin içinde olalım- mantığı işe yaramaz”. İşte bu noktadan hareketle bu yıl açmaya başladığı kasasız “AmazonGo” mağazalarının sayısını 2021 yılına kadar 3.000’e çıkarmayı hedefliyor.
Sonuç olarak Amazon, Ocak 2018 itibarı ile yaklaşık 50 şirketi bünyesine katmış, dünya genelinde 309.000 kişiyi istihdam eden (Walmart’ın ardından ABD’de ikinci sırada)  ve toplam satışları 178 Milyar dolara ulaşmış bir dev olarak emin adımlarla çıkışını sürdürmektedir.
Robot kullanımı, drone, Dash Button, Echo, kasasız mağaza vb yenilikler ile Walmart’I geçme stratejisini ve perakende sektörüne getirdiği inovatif uygulamaları gelecek ay detaylı olarak ele alacağız.

Hoşça kalın,

jj

Yukarı